Główny / Testy

Najważniejsze gruczoły dokrewne

Zapoznajmy się z urządzeniem i funkcją najważniejszych gruczołów dokrewnych oraz rolą ich hormonów w ludzkim ciele (ryc. 71).

Przysadka to mały owalny niesparowany narząd znajdujący się u podstawy mózgu w pogłębieniu tureckiej podstawy czaszki. Masa przysadki u noworodka wynosi 0,1-0,15 g, w wieku 10 lat podwaja się, a u dorosłych przekracza 0,5 g. Przysadka składa się z trzech różnych gruczołów, różniących się morfologicznie i natury produkowanych hormonów. Według Międzynarodowej Nomenklatury Anatomicznej, przedni płat przysadki nazywany jest adenohifofią, a płat tylny nazywany jest neurohypofizą.

Przednia przysadka mózgowa (adenohypophysis) jest wrażliwa na czynniki uwalniające podwzgórze. Powstają tu hormony zwrotne: tyreotropowe - regulujące aktywność tarczycy; adrenokortykotropowe (ACTH) - kontrolowanie kory nadnerczy; gonadotropowy (folikularny i luteinizujący mieszki włosowe) - określający aktywność gruczołów płciowych. Tutaj, w przednim płacie przysadki mózgowej wytwarzane są dwa hormony o bezpośrednim działaniu: hormon wzrostu (somatotropina), który reguluje wzrost długości kości i nagromadzenie tłuszczu i masy mięśniowej oraz prolaktyny, która ma działanie pobudzające na gruczoły sutkowe i gonady.

Fizjologiczne znaczenie hormonu wzrostu zostanie omówione później. Jeśli chodzi o prolaktynę, głównym celem tego hormonu są gruczoły mleczne. Dzięki prolaktynie mleko jest wytwarzane przez żeńskie gruczoły sutkowe po porodzie. Mechaniczne podrażnienie sutków kobiety karmiącej jest przenoszone przez wielostopniowy łańcuch włókien nerwowych do podwzgórza, który wydziela czynniki uwalniające prolaktyny, które stymulują wydzielanie hormonu przez przysadkę mózgową. Co ciekawe, receptory prolaktyny znaleziono w większości ludzkich tkanek, jednak nie wiadomo, dlaczego hormon ten działa na te narządy.

Istnieje również mały pośredni płat przysadki mózgowej, który produkuje hormon melanotropiny, a kolor skóry zależy od niego. Jak wiadomo, kolor skóry zależy od zawartości i umiejscowienia melaniny w komórkach skóry pigmentu. Pod wpływem melanotropiny ziarna pigmentu są rozmieszczone w całej objętości komórek skóry, w wyniku czego skóra tego obszaru przyjmuje ciemną karnację. Tak zwane plamy pigmentowe ciąży i zwiększona pigmentacja skóry osób starszych są oznakami nadczynności półprofesjonalnego płata przysadki.

Tylny płat przysadki działa jak gruczoł obwodowy (aczkolwiek pod kontrolą podwzgórza) i wydziela dwa hormony, które są hormonami bezpośredniego działania. Jest to oksytocyna i wazopresyna (zwana również hormonem antydiuretycznym lub ADH). Funkcja oksytocyny jest stosunkowo prosta: pobudza gładkie mięśnie macicy podczas porodu oraz uwalnianie mleka z gruczołów mlecznych u kobiet. Rola, jaką ten hormon odgrywa u mężczyzn, nie jest jasna.

Wazopresyna (znana również jako ADH) bierze udział w regulacji funkcji wydalniczej: pod jej wpływem wzmaga się wchłanianie zwrotne wody z pierwotnego moczu. Przy patologicznym zmniejszeniu liczby ADH we krwi istnieje tzw. Moczówka prosta, osoba traci ogromną ilość wody (10-20 litrów), co może prowadzić do odwodnienia. Wraz z nadnerczowymi hormonami nadnerczy, ADH bierze udział w regulacji składu soli krwi, tj. Zapewnia homeostazę soli wodnej w ciele.

Nadnercza są połączonym stożkowym narządem umiejscowionym powyżej nerek na małych poduszkach tłuszczowych. Masa każdego nadnercza u noworodka wynosi 2,5-3 g, u osoby dorosłej - 6-7 g. Każdy nadnercze to dwa całkowicie różne gruczoły, które nie mają takiej samej struktury i funkcji. Zarówno w podłużnej, jak i poprzecznej części nadnerczy wyraźnie wyróżnia się dwie warstwy - korową (zewnętrzną) i mózgową (wewnętrzną).

Rdzeń nadnerczy wytwarza adrenalinę i noradrenalinę, substancję z grupy katecholamin, która kontroluje ton naczyń krwionośnych i mobilizację węglowodanów. Hormony te są klasyfikowane jako szybko działające, niemal natychmiast reagujące na ostry wniosek ze strony układu nerwowego. Tak szybka reakcja jest możliwa, ponieważ cząsteczki hormonów syntetyzowane z góry są przechowywane w warstwie mózgowej nadnerczy w formie granulek, które są łatwo uwalniane i doprowadzane do krążenia żylnego przy pierwszej potrzebie. Adrenalina przyspiesza i wzmacnia skurcze serca, przyspiesza oddychanie, rozszerza oskrzela, stymuluje rozpad glikogenu i uwalnianie glukozy do krwi z wątroby, wzmacnia skurcze mięśni szkieletowych i na krótko łagodzi ich zmęczenie, itp. Noradrenalina, dodatkowo, dramatycznie aktywuje wytwarzanie ciepła w mięśniach, wątroba, brązowa tkanka tłuszczowa. Wszystkie te efekty fizjologiczne mają na celu jedno: zapewnić natychmiastową mobilizację całego ciała do realizacji intensywnej aktywności mięśniowej i termoregulacji. Taka potrzeba pojawia się w organizmie w warunkach ostrego stresu, w sytuacjach ekstremalnych, w warunkach ciężkiej hipotermii. Rdzeń nadnerczy składa się z komórek, które są ściśle związane z ich pochodzeniem i regulacją ze współczulnym układem nerwowym. Dlatego we wszystkich przypadkach, gdy okoliczności wymagają mobilizacji w sytuacjach awaryjnych od osoby, synteza adrenaliny jest gwałtownie aktywowana, a zgromadzony z góry hormon jest uwalniany do krwioobiegu.

Ryc. 13. Układ gruczołów dokrewnych

Kora nadnercza produkuje około 40 różnych hormonów steroidowych, potocznie zwanych kortykosteroidami. Są one podzielone na trzy grupy:

1. Glukokortykoidy - hormony regulujące metabolizm węglowodanów. Należą do nich hydrokortyzon, kortyzon i kortykosteron. Również te hormony są czasami nazywane środkami przeciwzapalnymi, ponieważ hamują tworzenie się ciał odpornościowych i zmniejszają zwiększoną wrażliwość organizmu na pewne substancje.

2. Minerokortykoidy regulują metabolizm minerałów i wody. Jednym z hormonów tej grupy jest aldosteron.

3. Androgeny i estrogeny są analogami męskich i żeńskich hormonów płciowych. Hormony te wytwarzane są w nadnerczach w stosunkowo niewielkich ilościach i są mniej aktywne niż hormony gruczołów płciowych.

Praca kory nadnerczy jest kontrolowana przez hormon ACTH, wytwarzany przez przedni płat przysadki mózgowej. Układ korowy podwzgórze-przysadka-nadnercza odgrywa kluczową rolę w procesie długotrwałej adaptacji organizmu do wszelkich czynników środowiskowych.

Gruczoł tarczowy znajduje się przed krtani w postaci pary płatków, z których każdy ma kształt liścia i razem urosły w górnej części w postaci przesmyku. Masa gruczołu tarczycy noworodka wynosi 1 g, w wieku 10 lat wzrasta do około 10 g, a u osoby dorosłej osiąga 15-18 g. Tyroksyna hormonu tarczycy jest związkiem jodu z aminokwasami. Tyroksyna jest silnym stymulatorem procesów metabolicznych w ciele. Pod jego wpływem metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów ulega znacznemu przyspieszeniu, aktywuje się utlenianie mitochondriów, co prowadzi do wzrostu zużycia tlenu. Ze względu na te właściwości tyroksyna stymuluje centralny układ nerwowy. Brak hormonu może prowadzić do poważnych zaburzeń psychicznych, aż do ostrego opóźnienia w rozwoju umysłowym i umysłowym (kretynizm). Zazwyczaj wiąże się to z równie znacznym opóźnieniem rozwoju fizycznego i dojrzewania płciowego. Wczesne wykrycie niedoczynności tarczycy i odpowiednie leczenie dają znaczący efekt.

Powiększona tarczycy może być oznaką niedoboru jodu w diecie (tzw. Wola). Przyczyną może być brak jodu w żywności i wodzie (wolem endemicznym jest choroba typowa dla mieszkańców niektórych obszarów, szczególnie na obszarach górskich) - następnie jod jest wstrzykiwany dodatkowo do soli kuchennej lub poleca aktywne stosowanie alg bogatych w jod. W ostatnich dziesięcioleciach wykryto dużą liczbę nieprawidłowości związanych z gruczołem tarczycy ze względu na pogorszenie stanu środowiska, w tym promieniowania. Na obszarach dotkniętych szlakiem Czarnobyla, a także w niektórych rejonach Uralu i Wołgi, duża liczba dzieci, szczególnie w okresie dojrzewania, cierpi na niedoczynność tarczycy o charakterze radiogennym. Terminowe leczenie, w tym egzogenne hormony, a także masywne wstrzykiwanie jodku potasu w wielu przypadkach pomaga w zwalczaniu tej choroby.

Aktywność tyroksyny tarczycy jest kontrolowana przez hormon tarczycy stymulujący przedni płat przysadki mózgowej. Z kolei podwyższony poziom tyroksyny we krwi hamuje komórki wydzielnicze gruczolaka przysadki, a tym samym zmniejsza się poziom hormonu pobudzającego tarczycę. To zamyka jedną z pętli sprzężenia zwrotnego, które zapewniają samoregulację aktywności układu hormonalnego.

Wraz z tyroksyną tarczyca produkuje również inny hormon, który zapewnia wchłanianie wapnia przez tkankę kostną, kalcyton. Rola tego hormonu jest szczególnie duża w okresie ontogenezy, co jest związane ze zwiększonym wzrostem szkieletu. Na starość zmniejsza się aktywność tarczycy w produkcji kalcytoniny i jest to jeden z czynników zwiększających kruchość kości u osób starszych. Synteza kalcytoniny nie jest regulowana przez układ podwzgórze-przysadka, ale zależy tylko od stosunku stężenia kalcytoniny i jonów wapnia we krwi, a także od aktywności przytarczyc.

Parathormon lub przytarczyce. Zwykle są to 4 i znajdują się bocznie, bezpośrednio w kontakcie z gruczołem tarczycy. Są to małe (około 0,13 g dorosłego) zaokrąglone formacje. Sekrecja wytwarzana przez te gruczoły zawiera parathormon przeciwny do jego fizjologicznej roli, kalcytonina - pod jej wpływem wzrasta poziom wapnia we krwi. Wapń jest nie tylko mineralną podstawą kości, ale jest również absolutnie niezbędny

mięśnie dla normalnego skurczu i relaksu. Jego brak krwi prowadzi do drgawek. Bilans aktywności syntezy kalcytoniny przez tarczycę i parathormon gruczołów przytarczycznych jest najważniejszym warunkiem prawidłowej wymiany wapnia w ciele i utrzymania wymaganego poziomu mineralnego składu kostnego.

Trzustka ma podłużny kształt i znajduje się na tylnej ścianie brzucha za żołądkiem w pobliżu dwunastnicy, gdzie jego kanały otwierają się, aby wydalić enzymy trawienne syntetyzowane przez gruczoł do jelita. Masa gruczołu u noworodka wynosi 2-3 g, w wieku młodzieńczym wzrasta około 10-krotnie, au dorosłego osiąga 80-100 g. Badanie mikroskopowe wykazuje, że tkanka trzustkowa składa się z dwóch typów komórek - zewnątrzwydzielniczej groniastej, wytwarzającej enzymy trawienne, wchodzenie do dwunastnicy i trzy rodzaje komórek endokrynnych wysepek Langerhansa, produkujących hormony glukagon (komórki typu alfa, 25%), insulinę (komórki typu beta, 60%) i somatostatynę (komórki typu delta, 15%). Udział komórek endokrynologicznych u noworodków wynosi około 3,5% całkowitej masy gruczołu, u dorosłych jest jeszcze mniej.

Insulina (z łaciny Insula - wyspa) - jest dużą cząsteczką białka, zawierającą ponad 50 aminokwasów. Insulina wytwarzana przez trzustkę różnych zwierząt ma taki sam efekt biologiczny, który polega na zmniejszeniu zawartości węglowodanów we krwi z powodu ich aktywnego wchłaniania przez wszystkie komórki organizmu, zwłaszcza wątrobę i mięśnie, w których glikogen jest syntetyzowany z glukozy. Glukoza jest najważniejszym substratem podaży tkanki nerwowej, dlatego utrzymywanie poziomu glukozy we krwi na stałym poziomie jest jednym z głównych zadań mechanizmów homeostazy. Po posiłku zawartość cukru we krwi gwałtownie wzrasta, a poziom insuliny wzrasta w odpowiedzi. Pod jego działaniem cząsteczki węglowodanów są aktywnie absorbowane przez wątrobę i mięśnie, w wyniku czego zawartość glukozy we krwi szybko (w ciągu około 2 godzin) zostaje znormalizowana, a następnie poziom insuliny normalizuje się. Pomiędzy posiłkami poziom insuliny we krwi jest niski, co pozwala glukozie swobodnie opuścić komórki wątroby, w których węglowodan jest przechowywany jako glikogen, i brać udział w żywieniu mózgu i innych tkanek potrzebujących substancji odżywczych. Należy zauważyć, że wchłanianie glukozy przez tkankę nerwową nie zależy od poziomu insuliny, ale poziom glukozy we krwi znacząco wpływa na jakość odżywiania mózgu. Jeśli stężenie glukozy we krwi spadnie poniżej 0,5-0,2 g / l, może to doprowadzić do wstrząsu hipoglikemicznego z mętnieniem świadomości, a nawet śpiączki.

Taki stan obserwuje się czasami w przypadku nadczynności trzustki, która może być spowodowana procesami patologicznymi (na przykład guza) lub zaburzeniami równowagi hormonalnej w krytycznych okresach rozwoju (u nastolatków w okresie dojrzewania). Podobne zjawiska są również wynikiem długotrwałego intensywnego obciążenia mięśni.

Bardziej znana jest inna choroba, cukrzyca, związana z niewystarczającym wydzielaniem insuliny. W tym przypadku glukoza nie jest absorbowana przez komórki organizmu z powodu braku hormonu we krwi, a nadmiar cukru jest wydalany z moczem, z którym związana jest nazwa tej choroby. W ciężkich przypadkach u pacjentów może wystąpić śpiączka cukrzycowa. Wraz z dietą najważniejszym sposobem leczenia cukrzycy jest regularne wprowadzanie hormonu egzogennego - insuliny, która została wcześniej pozyskana z trzustki bydła, a teraz jest chemicznie syntetyzowana w dużych ilościach w fabrykach farmaceutycznych.

Dane dotyczące związanych z wiekiem cech wydzielania insuliny u dzieci są niezwykle małe. Wiadomo jednak, że tolerancja (oporność) na obciążenie glukozą u dzieci w wieku poniżej 10 lat jest wyższa, a wchłanianie glukozy z pokarmu występuje znacznie szybciej niż u dorosłych (to wyjaśnia, dlaczego dzieci tak bardzo kochają słodycze i konsumują je w dużych ilościach bez zagrożenia dla zdrowia). Na starość proces ten spowalnia jeszcze bardziej, co wskazuje na zmniejszenie wyspiarskiej aktywności trzustki. Wskazuje na to również fakt, że cukrzyca najczęściej rozwija się u osób w wieku powyżej 40 lat, chociaż zdarzają się również przypadki cukrzycy wrodzonej, która zwykle wiąże się z dziedziczną predyspozycją. Takie formy cukrzycy są najtrudniejsze do wyleczenia. W okresie od 6 do 12 lat cukrzyca czasami rozwija się na tle ostrych ostrych chorób zakaźnych (odry, ospy wietrznej, świnki). Należy zauważyć, że przejadanie się, szczególnie nadmiar węglowodanów w żywności, przyczynia się do rozwoju choroby.

Glukagon wytwarzany przez komórki alfa wysp Langerhansa jest polipeptydem składającym się z 29 reszt aminokwasowych. Poprzez działanie fizjologiczne glukagon jest antagonistą insuliny: stymuluje rozkład glikogenu w wątrobie, zapewniając w ten sposób szybki wzrost stężenia glukozy we krwi. Działanie glukagonu jest bardzo podobne do działania adrenaliny: poprzez kinazę adenylanową, tworzenie cAMP itp. Głównym organem docelowym dla glukagonu jest wątroba, tj. główny depot glikogenu w ciele.

Somatostatyna, trzeci hormon trzustkowy, jest peptydem, którego cząsteczki są około 2 razy mniejsze niż cząsteczki glukagonu. Po raz pierwszy ten hormon został znaleziony w podwzgórzu, hamuje wytwarzanie hormonu wzrostu przez przysadkę mózgową, a to ze względu na jego nazwę. Później okazało się, że ten peptyd jest wytwarzany w wielu tkankach ciała i prawie wszędzie działa jako inhibitor. W wysepkach Langerhansa działa on jako śródmiąższowy hormon, który nie dostaje się do krwi, ale działa na poziomie lokalnym, obwodowym, hamując wydzielanie insuliny i glukagonu. Ponadto hamuje również pracę przewodu żołądkowo-jelitowego i wchłanianie składników odżywczych. Wydzielanie somatostatyny przez komórki delta wysepek wzrasta wraz z wysokim stężeniem glukozy, aminokwasów i kwasów tłuszczowych we krwi. Tak więc somatostatyna zapobiega nadprodukcji insuliny podczas hiperglikemii.

Gruczoły płciowe u mężczyzn i kobiet różnią się znacznie. W przypadku embrionalnego rozwoju gruczołów płci męskiej chromosom Y musi być obecny w aparacie genetycznym, a do prawidłowego rozwoju gruczołów płciowych konieczne są dwa chromosomy X. Męskie hormony płciowe (androgeny) są wytwarzane przez specjalne komórki jąder. Kobiece hormony płciowe (estrogeny) są produkowane przez jajniki. Pomimo znacznej różnicy w ich właściwościach fizjologicznych, zarówno męskie, jak i żeńskie hormony płciowe są sterydami i są syntetyzowane w organizmie z tego samego poprzednika - cholesterolu, ważnego produktu metabolizmu tłuszczów.

Jądrem samców jest sparowany jajowaty organ umiejscowiony w mosznie poza masą ciała. Masa obu jąder noworodka nie przekracza 1 g, do wieku 10-12 lat pozostaje na poziomie 1,5-2 g, z początkiem okresu dojrzewania (13-14 lat) wzrasta do 15 g, a u dorosłego mężczyzny wynosi 30-40 g Oprócz jąder męski gruczoł obejmuje także niesparowany gruczoł krokowy, który znajduje się w miednicy, przed odbytem, ​​i otacza szyję pęcherza moczowego i cewkę moczową. Rozmiar gruczołu prostaty dorosłego mężczyzny jest w przybliżeniu równy jednemu jądrowi.

Kobiece jajniki to sparowane narządy znajdujące się w jamie miednicy po każdej stronie. Masa obu jajników u noworodków wynosi jedną trzecią grama, a u dorosłej kobiety około 10 g.

Męskie hormony płciowe - testosteron i androsteron - determinują rozwój aparatu seksualnego, wzrost narządów płciowych, rozwój drugorzędnych cech płciowych: łamanie i powiększanie głosu, zmienianie budowy ciała, natura wzrostu włosów na twarzy i ciele. Wraz z hormonem przysadkowym hormonem folikulotropowym, testosteron aktywuje spermatogenezę. Główną funkcją androgenów w organizmie jest stymulacja syntezy białek. Z tego powodu mężczyźni są z reguły więksi niż kobiety i bardziej muskularni. Wszystkie sterydy anaboliczne stosowane w medycynie i sporcie (ich wykorzystywanie w sporcie jest niedopuszczalne, podczas gdy z wyczerpania odgrywają rolę lekarską) są pochodnymi androgenów, na których faktycznie opiera się ich działanie. Nadmierne funkcjonowanie jąder we wczesnym wieku prowadzi do przyspieszonego dojrzewania, wzrostu ciała i przedwczesnego pojawienia się wtórnych cech płciowych. Uszkodzenie lub usunięcie (kastracja) jąder we wczesnym wieku prowadzi do niedorozwoju genitaliów i wtórnych cech płciowych, a także do braku pożądania seksualnego. Normalnie jądra funkcjonują przez całe życie człowieka. Chociaż sekrecja testosteronu zmniejsza się z wiekiem, normalna spermatogeneza często idzie w wielkim wieku.

Żeńskie hormony płciowe - estrogeny - mają specyficzny wpływ na rozwój narządów płciowych, produkcję jaj i ich przygotowanie do zapłodnienia oraz wpływają na strukturę macicy i gruczołów sutkowych. Estradiol jest uważany za prawdziwy żeński hormon płciowy. Ważną rolę w zapewnieniu prawidłowego przebiegu ciąży odgrywa także progesteron, hormon wytwarzany przez ciałko żółte (edukacja w jajniku w miejscu owulowanego jaja). Hiperfunction jajników powoduje wczesne dojrzewanie płciowe z zaznaczonymi drugorzędowymi cechami płciowymi i wczesnym początkiem miesiączki. W literaturze opisano przypadki dojrzewania dziewcząt w wieku 4-5 lat, podczas gdy normalny wiek rozpoczęcia dojrzewania u dziewcząt wynosi 12-15 lat. Na starość kobiety doświadczają menopauzy (zaprzestania miesiączki), ponieważ konsumowane są wszystkie lub prawie wszystkie mieszki włosowe z zawartymi w nich jajami. Wydzielanie estradiolu zatrzymuje się. W rezultacie pojawiają się androgeny wydzielane przez gruczoły nadnerczy, co prowadzi do pewnych charakterystycznych zmian w wyglądzie kobiet po menopauzie. Pomimo osłabienia funkcji wydzielniczej jajników, podwzgórze i przysadka nadal rytmicznie wytwarzają hormony skierowane na sferę seksualną starszej kobiety. Prowadzi to do nieprzyjemnych wrażeń ("uderzenia gorąca"). Objawy te można złagodzić niewielkimi dawkami estrogenów, które chociaż mają pewien wpływ anaboliczny, mogą nadal być znaczące w tym okresie, w tym w zapobieganiu osteoporozie (wymywanie wapnia z kości, w wyniku czego stają się kruche).

Przez całe życie hormony płciowe mają najsilniejszy wpływ na procesy metaboliczne, kształt ciała, naturę odkładania się tłuszczu i zachowania ludzi. Już w płodzie męskim mózg nabywa specyficzne męskie cechy pod wpływem androgenów. Jeśli z jakiegoś powodu działanie androgenów w mózgu zarodka nie występuje, pozostaje ono feminizowane. Hormony płciowe działają na podwzgórze i limbiczną strukturę ośrodkowego układu nerwowego, odpowiedzialną za agresywność i zachowania seksualne. Jednocześnie istnieje bezpośredni związek między nasileniem drugorzędnych cech płciowych u mężczyzn, aktywnością ich zachowań seksualnych i agresywności.

1.5.2.9. Układ hormonalny

Hormony - substancje wytwarzane przez gruczoły dokrewne i wydzielane do krwi, mechanizm ich działania. Układ hormonalny - zestaw gruczołów wydzielania wewnętrznego, zapewniający produkcję hormonów. Hormony płciowe.

W normalnym życiu człowiek potrzebuje różnych substancji, które pochodzą z zewnętrznego środowiska (żywność, powietrze, woda) lub są syntetyzowane wewnątrz ciała. Z powodu braku tych substancji w organizmie występują różne zaburzenia, które mogą prowadzić do poważnych chorób. Wśród tych substancji, syntetyzowanych przez gruczoły dokrewne wewnątrz ciała, są hormony.

Przede wszystkim należy zauważyć, że ludzie i zwierzęta mają dwa rodzaje gruczołów. Gruczoły tego samego typu - łzawienie, ślinka, pot i inne - uwalniają sekret, który wytwarzają na zewnątrz i nazywane są egzokrynami (od greckiego exo - na zewnątrz, na zewnątrz, od krino - wydania). Gruczoły drugiego typu emitują syntetyzowane w nich substancje do krwi, która je myje. Te gruczoły nazywane były endokrynami (od greckiego endon - wewnątrz), a substancje uwalniane do krwi - hormony.

Tak więc hormony (z greckiej hormaino - wywołują ruch, indukują) są biologicznie czynnymi substancjami wytwarzanymi przez gruczoły dokrewne (patrz rys. 1.5.15) lub specjalnymi komórkami w tkankach. Takie komórki można znaleźć w sercu, żołądku, jelitach, gruczołach ślinowych, nerkach, wątrobie i innych narządach. Hormony są uwalniane do krwioobiegu i wywierają wpływ na komórki docelowych narządów zlokalizowane na odległość lub bezpośrednio w miejscu ich powstawania (lokalne hormony).

Hormony są wytwarzane w małych ilościach, ale pozostają w stanie aktywnym przez długi czas i są przenoszone w całym ciele wraz z krwią. Główne funkcje hormonów to:

- utrzymanie wewnętrznego środowiska ciała;

- udział w procesach metabolicznych;

- regulacja wzrostu i rozwoju organizmu.

Pełną listę hormonów i ich funkcji przedstawiono w tabeli 1.5.2.

Tabela 1.5.2. Podstawowe hormony

Struktura układu hormonalnego. Rysunek 1.5.15 przedstawia gruczoły wytwarzające hormony: podwzgórze, przysadkę, tarczycę, gruczoły przytarczyczne, nadnercze, trzustkę, jajniki (u kobiet) i jądra (u mężczyzn). Wszystkie gruczoły i komórki wydzielające hormony są połączone w układ hormonalny.

Układ hormonalny działa pod kontrolą ośrodkowego układu nerwowego i wraz z nim reguluje i koordynuje funkcje organizmu. Wspólne dla komórek nerwowych i endokrynnych jest wytwarzanie czynników regulacyjnych.

Wraz z uwalnianiem hormonów układ hormonalny wraz z układem nerwowym zapewnia istnienie organizmu jako całości. Rozważ ten przykład. Gdyby nie było układu hormonalnego, całe ciało byłoby nieskończenie splątanym łańcuchem "drutów" - włókien nerwowych. W tym samym czasie, na wielu "drutach", należałoby konsekwentnie wydać jedno polecenie, które może być przekazywane jako pojedyncze "polecenie" transmitowane "drogą radiową" do wielu komórek jednocześnie.

Komórki endokrynologiczne wytwarzają hormony i uwalniają je do krwi, a komórki układu nerwowego (neurony) wytwarzają biologicznie aktywne substancje (neuroprzekaźniki, takie jak norepinefryna, acetylocholina, serotonina i inne), które są uwalniane do szczelin synaptycznych.

Powiązanie między układem hormonalnym a układem nerwowym to podwzgórze, które jest zarówno formacją nerwową, jak i gruczołem dokrewnym.

Kontroluje i integruje endokrynne mechanizmy regulacji z nerwem, będąc także mózgowym ośrodkiem autonomicznego układu nerwowego. W podwzgórzu są neurony, które mogą wytwarzać specjalne substancje - neurohormony, które regulują wydzielanie hormonów przez inne gruczoły wewnątrzwydzielnicze. Centralnym narządem układu dokrewnego jest również przysadka mózgowa. Pozostałe gruczoły dokrewne należą do obwodowych narządów układu dokrewnego.

Jak widać na rysunku 1.5.16, w odpowiedzi na informacje pochodzące z centralnego i autonomicznego układu nerwowego, podwzgórze wydziela substancje specjalne - neurohormony, które "przekazują polecenie" przysadce mózgowej, aby przyspieszyć lub spowolnić produkcję stymulujących hormonów.

Rycina 1.5.16 Układ podwzgórzowo-przysadkowy regulacji wewnątrzwydzielniczej:

TSH - hormon pobudzający tarczycę; ACTH - hormon adrenokortykotropowy; FSH - hormon folikulotropowy; LH - hormon luteinizujący; STH - hormon somatotropowy; LTG - hormon luteotropowy (prolaktyna); ADH - hormon antydiuretyczny (wazopresyna)

Ponadto podwzgórze może przesyłać sygnały bezpośrednio do obwodowych gruczołów dokrewnych bez udziału przysadki mózgowej.

Główne hormony pobudzające przysadki obejmują stymulację tarczycy, adrenokortykotropię, stymulację pęcherzyków, luteinizację i somatotropię.

Hormon stymulujący tarczyca działa na gruczoł tarczycy i przytarczyc. Aktywuje syntezę i sekrecję hormonów tarczycy (tyroksyny i trijodotyroniny), a także hormon kalcytoniny (która bierze udział w metabolizmie wapnia i powoduje obniżenie poziomu wapnia we krwi) przez tarczycę.

Gruczoły przytarczyczne produkują parathormon, który bierze udział w regulacji metabolizmu wapnia i fosforu.

Hormon adrenokortykotropowy stymuluje produkcję kortykosteroidów (glukokortykoidów i mineralokortykoidów) przez korę nadnerczy. Ponadto, komórki kory nadnerczy wytwarzają androgeny, estrogeny i progesteron (w małych ilościach), odpowiedzialne, wraz z podobnymi hormonami gruczołów płciowych, do rozwoju wtórnych cech płciowych. Komórki rdzenia nadnerczy syntetyzują adrenalinę, norepinefrynę i dopaminę.

Regeneracja pęcherzyków i hormony luteinizujące stymulują funkcje seksualne i produkcję hormonów przez gruczoły płciowe. Jajniki kobiet wytwarzają estrogeny, progesteron, androgeny i jądra mężczyzn - androgeny.

Hormon wzrostu stymuluje wzrost organizmu jako całości i jego poszczególnych narządów (w tym wzrost szkieletu) i produkcję jednego z hormonów trzustki, somatostatyny, która hamuje uwalnianie insuliny, glukagonu i enzymów trawiennych przez trzustkę. W trzustce znajdują się 2 typy wyspecjalizowanych komórek zgrupowanych w formie najmniejszych wysepek (wysepki Langerhansa, patrz rysunek 1.5.15, typ D). Są to komórki alfa, które syntetyzują hormon glukagon i komórki beta produkujące hormon insuliny. Insulina i glukagon regulują metabolizm węglowodanów (tj. Poziomy glukozy we krwi).

Pobudzające hormony aktywują funkcje obwodowych gruczołów dokrewnych, co powoduje, że uwalniają hormony, które biorą udział w regulacji głównych procesów życiowych organizmu.

Co ciekawe, nadmiar hormonów wytwarzanych przez obwodowe gruczoły dokrewne hamuje uwalnianie odpowiedniego "zwrotnego" hormonu przysadki mózgowej. Jest to żywa ilustracja uniwersalnego mechanizmu regulacyjnego w żywych organizmach, określanego mianem negatywnego sprzężenia zwrotnego.

Oprócz stymulowania hormonów, przysadka mózgowa produkuje również hormony bezpośrednio zaangażowane w kontrolowanie funkcji życiowych organizmu. Hormony te obejmują: hormon somatotropowy (który już wspomniano powyżej), hormon luteotropowy, hormon antydiuretyczny, oksytocynę i inne.

Hormon luteotropowy (prolaktyna) kontroluje produkcję mleka w gruczołach mlecznych.

Hormon antydiuretyczny (wazopresyna) opóźnia eliminację płynów z organizmu i podwyższa ciśnienie krwi.

Oksytocyna powoduje skurcz macicy i stymuluje wydzielanie mleka przez gruczoły sutkowe.

Brak hormonów przysadkowych w organizmie jest rekompensowany przez leki, które kompensują ich niedobór lub imitują ich działanie. Takie leki obejmują w szczególności Norditropin® Simplex® (Novo Nordisk), który ma działanie somatotropowe; Menopur (firma "Ferring"), posiadający właściwości gonadotropowe; Minirin® i Remestip® (firma "Ferring"), działające jak endogenna wazopresyna. Leki są również stosowane w przypadkach, gdy z jakiegoś powodu aktywność hormonów przysadkowych musi zostać zahamowana. Tak więc lek Decapeptil Depot (Ferring Company) blokuje funkcję gonadotropową przysadki mózgowej i hamuje uwalnianie hormonów luteinizujących i folikulotropowych.

Poziom niektórych hormonów kontrolowanych przez przysadkę podlega cyklicznym wahaniom. Tak więc cykl menstruacyjny u kobiet jest determinowany miesięcznymi wahaniami poziomu luteinizowania i hormonów folikulotropowych wytwarzanych w przysadce mózgowej i wpływających na jajniki. Odpowiednio poziom hormonów jajnikowych - estrogenu i progesteronu - waha się w tym samym rytmie. Jak podwzgórze i kontrola przysadki biorytmy te nie jest całkowicie jasne.

Istnieją również takie hormony, których produkcja zmienia się z przyczyn jeszcze nie w pełni zrozumianych. Zatem poziom kortykosteroidów i hormonu wzrostu zmienia się z pewnego powodu w ciągu dnia: osiąga maksimum rano i minimum - w południe.

Mechanizm działania hormonów. Hormon wiąże się z receptorami w komórkach docelowych, jednocześnie aktywując enzymy wewnątrzkomórkowe, które prowadzą komórkę docelową do stanu pobudzenia funkcjonalnego. Nadmierna ilość hormonu działa na gruczoł, który go produkuje, lub, poprzez wegetatywny system nerwowy, na podwzgórze, skłaniając ich do zmniejszenia produkcji tego hormonu (znowu negatywna informacja zwrotna!).

Wręcz przeciwnie, jakiekolwiek niepowodzenie syntezy hormonów lub zaburzenie endokrynologiczne prowadzi do nieprzyjemnych konsekwencji zdrowotnych. Na przykład, z brakiem somatotropiny wydzielanej przez przysadkę mózgową dziecko pozostaje krasnoludem.

Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła średnią wysokość osoby - 160 cm (dla kobiet) i 170 cm (dla mężczyzn). Osoba poniżej 140 cm lub powyżej 195 cm uważana jest za bardzo niską lub bardzo wysoką. Wiadomo, że cesarz rzymski Maskammilian miał wysokość 2,5 m, a egipski karłowaty Agibe miał tylko 38 cm wzrostu!

Brak hormonów tarczycy u dzieci prowadzi do rozwoju upośledzenia umysłowego, a u dorosłych - do spowolnienia metabolizmu, obniżenia temperatury ciała, pojawienia się obrzęku.

Wiadomo, że pod wpływem stresu wzrasta produkcja kortykosteroidów i rozwija się "zespół złego samopoczucia". Zdolność ciała do adaptacji (adaptacji) do stresu zależy w dużej mierze od zdolności systemu hormonalnego do szybkiego reagowania na zmniejszenie produkcji kortykosteroidów.

Przy braku insuliny wytwarzanej przez trzustkę występuje poważna choroba - cukrzyca.

Warto zauważyć, że wraz z wiekiem (naturalne wymieranie ciała), powstają różne proporcje składników hormonalnych w ciele.

Tak więc następuje zmniejszenie powstawania niektórych hormonów i wzrost w innych. Obniżenie aktywności narządów dokrewnych występuje z różnymi prędkościami: w wieku 13-15 lat występuje atrofia grasicy, stężenie testosteronu w osoczu krwi u mężczyzn stopniowo spada po 18 latach, wydzielanie estrogenu u kobiet zmniejsza się po 30 latach; produkcja hormonów tarczycy jest ograniczona tylko do 60-65 lat.

Hormony płciowe. Istnieją dwa rodzaje hormonów płciowych - męski (androgenny) i żeński (estrogeny). W ciele zarówno mężczyzn, jak i kobiet obecne są oba gatunki. Rozwój narządów płciowych i powstawanie drugorzędnych cech płciowych w okresie dojrzewania (wzrost gruczołów mlecznych u dziewcząt, pojawienie się zarostu na twarzy i szorstkość głosu u chłopców itp.) Zależy od ich proporcji. Prawdopodobnie musieliście zobaczyć na ulicy, w transporcie starych kobiet o szorstkim głosie, wąsach, a nawet brodzie. Jest to wyjaśnione po prostu. Wraz z wiekiem zmniejsza się wytwarzanie estrogenów (żeńskich hormonów płciowych) u kobiet i może się zdarzyć, że męskie hormony płciowe (androgeny) przeważają nad kobietami. Stąd chropowatość głosu i nadmierny wzrost włosów (hirsutyzm).

Jak wiadomo, pacjenci z alkoholizmem cierpią na ciężką feminizację (do zwiększenia gruczołów sutkowych) i impotencję. Jest to również wynikiem procesów hormonalnych. Wielokrotne spożycie alkoholu przez mężczyzn prowadzi do tłumienia funkcji jąder i obniżenia stężenia męskiego hormonu płciowego - testosteronu, któremu zawdzięczamy poczucie pasji i pożądania seksualnego. W tym samym czasie nadnercza zwiększają produkcję substancji o podobnej strukturze do testosteronu, ale nie mają działania aktywującego (androgennego) na męski układ rozrodczy. To zwodzi przysadkę mózgową i zmniejsza jej stymulujący wpływ na nadnercza. W rezultacie produkcja testosteronu ulega dalszej redukcji. W tym samym czasie wprowadzenie testosteronu nie pomaga, ponieważ w ciele alkoholika wątroba zamienia go w żeński hormon płciowy (estron). Okazuje się, że leczenie tylko pogorszy wynik. Więc mężczyźni muszą wybrać to, co jest dla nich ważniejsze: seks lub alkohol.

Trudno przecenić rolę hormonów. Ich prace można porównać do gry orkiestry, gdy jakakolwiek porażka lub fałszywa nuta naruszają harmonię. W oparciu o właściwości hormonów, stworzono wiele leków stosowanych w różnych chorobach odpowiednich gruczołów. Bardziej szczegółowe informacje na temat preparatów hormonalnych przedstawiono w rozdziale 3.3.

Gruczoły dokrewne

Fizjologia gruczołów dokrewnych

Fizjologia wydzielania wewnętrznego jest częścią fizjologii, która bada prawa syntezy, sekrecji, transportu fizjologicznie aktywnych substancji i mechanizmów ich działania na organizm.

Układ hormonalny jest funkcjonalnym połączeniem wszystkich komórek endokrynnych, tkanek i gruczołów organizmu, które regulują hormony.

Gruczoły dokrewne wydzielają hormony bezpośrednio do płynu międzykomórkowego, krwi, limfy i płynu mózgowego. Połączenie gruczołów dokrewnych tworzy układ hormonalny, w którym można wyróżnić kilka składników:

  • faktyczne gruczoły dokrewne, które nie mają innych funkcji. Produktami ich aktywności są hormony;
  • gruczoły o mieszanej wydzielinie, spełniające funkcje hormonalne i inne funkcje: trzustka, grasica i gruczoły płciowe, łożysko (dławik tymczasowy);
  • komórki gruczołowe zlokalizowane w różnych narządach i tkankach oraz wydzielające substancje hormonalne. Kombinacja tych komórek tworzy rozproszony układ hormonalny.

Gruczoły dokrewne dzielą się na grupy. Zgodnie z ich morfologicznym połączeniem z centralnym układem nerwowym, są one podzielone na centralne (podwzgórze, przysadka, epifiza) i obwodowe (tarczycy, gruczołów płciowych itp.).

Tabela Gruczoły dokrewne i ich hormony

Gruczoły

Wydzielone hormony

Funkcje

Liberini i statyny

Regulacja wydzielania hormonów przysadki

Potrójne hormony (ACTH, TSH, FSH, LH, LTG)

Regulacja tarczycy, gruczołów płciowych i nadnerczy

Regulacja wzrostu ciała, stymulacja syntezy białek

Wazopresyna (hormon antydiuretyczny)

Wpływa na intensywność moczu poprzez dostosowanie ilości wody wydalanej przez organizm

Hormony tarczycy (jodu) - tyroksyna itp.

Zwiększyć intensywność metabolizmu energetycznego i wzrost ciała, stymulację odruchów

Kontroluje wymianę wapnia w ciele, "oszczędzając" go w kościach

Reguluje stężenie wapnia we krwi

Trzustka (wysepki Langerhansa)

Zmniejszenie poziomu glukozy we krwi, pobudzenie wątroby do zamiany glukozy na glikogen w celu jej przechowywania, co przyspiesza transport glukozy do komórek (z wyjątkiem komórek nerwowych)

Zwiększony poziom glukozy we krwi, stymuluje szybki rozkład glikogenu na glukozę w wątrobie oraz konwersję białek i tłuszczów w glukozę

Zwiększony poziom glukozy we krwi (otrzymywanie wydatków na energię z wątroby dnia); pobudzenie bicia serca, przyspieszenie oddychania i wzrost ciśnienia krwi

Jednoczesny wzrost stężenia glukozy we krwi i synteza glikogenu w wątrobie wpływa na 10 metabolizm tłuszczów i białek (odsprzęganie białek) Odporność na stres, działanie przeciwzapalne

  • Aldosteron

Zwiększone stężenie sodu we krwi, retencja płynów, podwyższone ciśnienie krwi

Estrogeny / żeńskie hormony płciowe) androgeny (płeć męska

Zapewnia funkcje seksualne organizmu, rozwój drugorzędnych cech płciowych

Właściwości, klasyfikacja, synteza i transport hormonów

Hormony to substancje wydzielane przez wyspecjalizowane komórki endokrynne gruczołów dokrewnych do krwioobiegu i mają określony wpływ na tkanki docelowe. Docelowe tkanki są tkaninami bardzo wrażliwymi na określone hormony. Na przykład, w przypadku testosteronu (męskiego hormonu płciowego) jądra są narządami docelowymi, a w przypadku oksytocyny mio nabłonkiem gruczołów mlecznych i mięśni gładkich macicy.

Hormony mogą mieć kilka skutków na organizm:

  • efekt metaboliczny, który objawia się zmianami aktywności syntezy enzymów w komórce i zwiększeniem przepuszczalności błon komórkowych dla danego hormonu. To zmienia metabolizm w tkankach i narządach docelowych;
  • efekt morfogenetyczny polegający na stymulacji wzrostu, różnicowania i metamorfozy organizmu. W tym przypadku zmiany w ciele występują na poziomie genetycznym;
  • efekt kinetyczny to aktywacja niektórych działań organów wykonawczych;
  • efekt korygujący przejawia się zmianą intensywności funkcji narządów i tkanek nawet przy braku hormonu;
  • efekt reaktywny związany jest ze zmianą reaktywności tkanek na działanie innych hormonów.

Tabela Charakterystyczne efekty hormonalne

Istnieje kilka możliwości klasyfikacji hormonów. Ze względu na charakter chemiczny hormony dzielą się na trzy grupy: polipeptyd i białko, steroid i pochodne aminokwasów tyrozyny.

Funkcjonalnie hormony są również podzielone na trzy grupy:

  • efektor działający bezpośrednio na narządy docelowe;
  • zwrotnik, który jest wytwarzany w przysadce mózgowej i stymuluje syntezę i uwalnianie hormonów efektorowych;
  • regulujące syntezę hormonów zwrotnych (wolnych i statyn), które są wydzielane przez komórki neurosekretywne podwzgórza.

Hormony o różnej chemicznej przyrodzie mają wspólne właściwości biologiczne: działanie odległe, wysoką swoistość i aktywność biologiczną.

Hormony steroidowe i pochodne aminokwasów nie mają specyficzności gatunkowej i mają taki sam wpływ na zwierzęta różnych gatunków. Hormony białkowe i peptydowe mają swoistość gatunkową.

Hormony białkowo-peptydowe są syntetyzowane w rybosomach komórek endokrynnych. Zsyntetyzowany hormon jest otoczony przez błony i wychodzi w postaci pęcherzyka do błony komórkowej. Gdy pęcherzyki się poruszają, hormon w nim "dojrzewa". Po fuzji z błoną komórkową pęcherzyk pęka i hormon jest uwalniany do środowiska (egzocytozy). Średnio okres od rozpoczęcia syntezy hormonów do ich pojawienia się w miejscach wydzielania wynosi 1-3 h. Hormony białkowe są dobrze rozpuszczalne we krwi i nie wymagają specjalnych nośników. Są niszczone we krwi i tkankach z udziałem specyficznych enzymów - proteinaz. Okres półtrwania ich życia we krwi wynosi nie więcej niż 10-20 minut.

Hormony steroidowe są syntetyzowane z cholesterolu. Okres półtrwania ich życia wynosi 0,5-2 h. Istnieją specjalne nośniki dla tych hormonów.

Katecholaminy są syntetyzowane z aminokwasów tyrozyny. Okres półtrwania ich życia jest bardzo krótki i nie przekracza 1-3 minut.

Hormony transportu krwi, limfy i pozakomórkowego płynu w postaci wolnej i związanej. W wolnej postaci 10% hormonu jest przenoszone; w białku związanym w krwi - 70-80% i we krwi zaadsorbowanej na krwinkach - 5-10% hormonu.

Aktywność pokrewnych form hormonów jest bardzo niska, ponieważ nie mogą one oddziaływać z ich specyficznymi receptorami na komórkach i tkankach. Wysoka aktywność ma hormony, które są w wolnej postaci.

Hormony są niszczone pod wpływem enzymów w wątrobie, nerkach, tkankach docelowych i gruczach dokrewnych. Hormony są wydalane z organizmu przez nerki, pot i gruczoły ślinowe, a także przewód żołądkowo-jelitowy.

Regulacja aktywności gruczołów dokrewnych

Układ nerwowy i humoralny biorą udział w regulacji aktywności gruczołów dokrewnych.

Regulacja humoralna - regulacja za pomocą różnych klas substancji czynnych fizjologicznie.

Regulacja hormonalna jest częścią regulacji humoralnej, w tym regulacyjnych efektów klasycznych hormonów.

Regulacja nerwowa odbywa się głównie przez podwzgórze i wydzielane przez nie neurohormony. Włókna nerwowe, które unerwiają gruczoły, wpływają tylko na ich ukrwienie. Dlatego aktywność sekrecyjną komórek można zmieniać tylko pod wpływem pewnych metabolitów i hormonów.

Regulacja humoralna odbywa się za pośrednictwem kilku mechanizmów. Po pierwsze, stężenie określonej substancji, której poziom jest regulowany przez ten hormon, może mieć bezpośredni wpływ na komórki gruczołu. Na przykład, wydzielanie hormonu insuliny wzrasta wraz ze wzrostem stężenia glukozy we krwi. Po drugie, aktywność jednego gruczołu dokrewnego może regulować inne gruczoły dokrewne.

Ryc. Jedność regulacji nerwowej i humoralnej

Ze względu na to, że główna część nerwowych i humoralnych ścieżek regulacji zbiegają się na poziomie podwzgórza, w ciele powstaje pojedynczy układ regulacji neuroendokrynny. Główne związki pomiędzy układami regulacji nerwowej i hormonalnej powstają w wyniku oddziaływania podwzgórza i przysadki mózgowej. Impulsy nerwowe wchodzące do podwzgórza aktywują wydzielanie czynników uwalniających (liberiny i statyny). Narządem docelowym dla liberin i statyn jest przedni płat przysadki mózgowej. Każdy liberin oddziałuje z określoną populacją komórek adenohophii i powoduje syntezę w nich odpowiednich hormonów. Statyny mają przeciwny wpływ na przysadkę mózgową, tj. hamować syntezę niektórych hormonów.

Tabela Charakterystyka porównawcza regulacji nerwowej i hormonalnej

Regulacja nerwowa

Regulacja hormonalna

Filogenetycznie młodszy

Dokładne, lokalne działanie

Szybki rozwój efektu

Kontroluje głównie "szybkie" reakcje odruchowe całego organizmu lub poszczególnych struktur na działanie różnych bodźców.

Filogenetycznie bardziej starożytna

Rozproszone, systemowe działanie

Powolny rozwój efektu

Kontroluje głównie "wolne" procesy: podział i różnicowanie komórek, metabolizm, wzrost, dojrzewanie itp.

Uwaga Oba rodzaje regulacji są wzajemnie powiązane i wpływają na siebie wzajemnie, tworząc pojedynczy skoordynowany mechanizm regulacji neurohumoralnej z wiodącą rolą układu nerwowego

Ryc. Interakcja gruczołów dokrewnych i układu nerwowego

Związki w układzie hormonalnym mogą występować na zasadzie interakcji plus-minus. Zasada ta została po raz pierwszy zaproponowana przez M. Zavadovsky'ego. Zgodnie z tą zasadą żelazo wytwarzające hormon w nadmiarze ma działanie hamujące jego dalsze uwalnianie. Odwrotnie, brak określonego hormonu pomaga zwiększyć jego wydzielanie przez gruczoł. W cybernetyce taki związek nazywa się "negatywną informacją zwrotną". Regulacja ta może być prowadzona na różnych poziomach z uwzględnieniem długich lub krótkich informacji zwrotnych. Czynnikami hamującymi uwalnianie jakiegokolwiek hormonu może być stężenie we krwi bezpośrednio hormonu lub jego produktów metabolicznych.

Oddziaływania gruczołów dokrewnych i rodzaj pozytywnego połączenia. W tym przypadku jeden gruczoł pobudza drugie i odbiera sygnały aktywujące. Takie interakcje "plus-plus interakcji" przyczyniają się do optymalizacji metabolizmu i szybkiego wdrożenia istotnego procesu. W tym samym czasie, po osiągnięciu optymalnego wyniku, w celu zapobieżenia nadczynności gruczołów, aktywowany jest system "minus interakcji". Zmiana takich połączeń systemów stale występuje w organizmie zwierząt.

Prywatna fizjologia gruczołów dokrewnych

Podwzgórze

Jest to centralna struktura układu nerwowego, która reguluje funkcje hormonalne. Podwzgórze znajduje się w międzymózgowiu i obejmuje obszar preoptyczny, region chi- rusa wzrokowego, lejek i ciała okołosienicowe. Ponadto wytwarza do 48 sparowanych jąder.

W podwzgórzu istnieją dwa rodzaje komórek neurosekrecyjnych. Jądra suprachiasmatyczne i przykomorowe podwzgórza zawierają komórki nerwowe łączące aksony z płatem przysadki przysadki (neurohypofizy). Hormony są syntetyzowane w komórkach tych neuronów: wazopresyny lub hormonu antydiuretycznego i oksytocyny, które następnie wzdłuż aksonów tych komórek wchodzą do neurohypofizy, gdzie się akumulują.

Komórki drugiego typu znajdują się w jądrach neurosekrecyjnych podwzgórza i mają krótkie aksony, które nie wykraczają poza granice podwzgórza.

Peptydy dwojakiego rodzaju syntetyzowane są w komórkach tych jąder: niektóre stymulują powstawanie i wydzielanie hormonów adenohygofizycznych i nazywane są hormonami uwalniania (lub pochodnymi), inne hamują tworzenie się hormonów adenozydowych i nazywane są statynami.

Libery obejmują: thyreiberinę, somatoliberynę, luliberynę, prolactoliberynę, melanoliberynę, kortykoliberynę i statyny - somatostatynę, prolaktostatynę, melanostatynę. Liberiny i statyny przechodzą przez transport aksonalny do środkowej wysokości podwzgórza i są uwalniane do krwioobiegu pierwotnej sieci naczyń włosowatych tworzonych przez gałęzie tętnicy przysadki górnej. Następnie, przy przepływie krwi, wchodzą do wtórnej sieci naczyń włosowatych znajdujących się w adenohypofi i wpływają na jej komórki wydzielnicze. Dzięki tej samej sieci kapilarnej hormony adenohypofizy przedostają się do krwiobiegu i docierają do obwodowych gruczołów dokrewnych. Ta cecha krążenia krwi w obszarze podwzgórze-przysadka nazywana jest systemem portalowym.

Podwzgórze i przysadka mózgowa są połączone w jeden układ podwzgórzowo-przysadkowy, który reguluje aktywność obwodowych gruczołów dokrewnych.

Wydzielanie pewnych hormonów podwzgórza zależy od specyficznej sytuacji, która tworzy naturę bezpośredniego i pośredniego wpływu na struktury neurosekrecyjne podwzgórza.

Przysadka mózgowa

Znajduje się w otworze tureckiego siodła głównej kości i przy pomocy nogi połączonej z podstawą mózgu. Przysadka składa się z trzech płatów: przedniego (adenohypofa), pośredniego i tylnego (neurohypofizy).

Wszystkie hormony przedniego płata przysadki to substancje białkowe. Wytwarzanie szeregu hormonów przedniego płata przysadki regulowane jest przez stosowanie liberyn i statyn.

W przypadku adenohophii powstaje sześć hormonów.

Hormon wzrostu hormonu wzrostu (hormonu wzrostu hormonu wzrostu) stymuluje syntezę białek w organach i tkankach oraz reguluje wzrost młodych. Pod jego wpływem zwiększa się mobilizacja tłuszczu z depotu i jego wykorzystanie w metabolizmie energetycznym. Z braku hormonu wzrostu w dzieciństwie, wzrost jest zahamowany, a człowiek dorasta jako karzeł, a gdy jego produkcja jest nadmierna, rozwija się gigantyzm. Jeśli produkcja hormonu wzrostu wzrasta w wieku dorosłym, zwiększają się te części ciała, które nadal mogą rosnąć - palce rąk i nóg, dłonie, stopy, nos i żuchwa. Ta choroba nazywa się akromegalią. Wydzielanie hormonu somatotropowego z przysadki stymulowane jest przez somatoliberynę, a somatostatyna jest hamowana.

Prolaktyna (hormon luteotropowy) stymuluje wzrost gruczołów mlecznych, a podczas laktacji zwiększa wydzielanie mleka przez nie. W normalnych warunkach reguluje wzrost i rozwój ciałka żółtego oraz mieszków włosowych w jajnikach. W organizmie męskim wpływa na powstawanie androgenów i spermogenezy. Stymulacja wydzielania prolaktyny jest wykonywana przez prolaktoliberynę, a wydzielanie prolaktyny jest zmniejszane przez prolaktostatynę.

Hormon adrenokortykotropowy (ACTH) powoduje wzrost pęczka i stref siatkowatych kory nadnerczy oraz wzmaga syntezę ich hormonów - glukokortykoidów i mineralokortykoidów. ACTH aktywuje także lipolizę. Uwalnianie ACTH z przysadki stymuluje kortykoliberynę. Synteza ACTH jest wzmacniana przez ból, stres, ćwiczenia.

Hormon tyreotropowy (TSH) stymuluje funkcję tarczycy i aktywuje syntezę hormonów tarczycy. Sekrecja TSH przysadki jest regulowana przez podwzgórzową tyreoliberynę, norepinefrynę i estrogeny.

Fostostymulujący hormon (FSH) stymuluje wzrost i rozwój pęcherzyków w jajnikach i uczestniczy w spermatogenezie u mężczyzn. Odnosi się do hormonów gonadotropowych.

Luteinizujący hormon (LH), czyli lutropina, wspomaga owulację pęcherzyków u kobiet, wspomaga funkcjonowanie ciałka żółtego i prawidłowego przebiegu ciąży oraz uczestniczy w spermatogenezie u mężczyzn. Jest to również hormon gonadotropowy. Tworzenie i wydzielanie FSH i LH z przysadki stymuluje GnRH.

W środkowym płatku przysadki powstaje hormon melanocytopodobny (MSH), którego główną funkcją jest stymulowanie syntezy pigmentu melaniny, a także regulacja wielkości i liczby komórek barwnikowych.

W tylnym płacie przysadki mózgowej hormony nie są syntetyzowane, ale dostają się tutaj z podwzgórza. W neurohypofizie gromadzą się dwa hormony: antydiuretyczny (ADH) lub ressin doniczkowy i oksytocyna.

Pod wpływem ADH diureza ulega zmniejszeniu, a zachowania związane z piciem są regulowane. Wazopresyna zwiększa reabsorpcję wody w dalszym narząd zwiększając przepuszczalność wody ścian dystalnych kanalików i zbierając kanaliki, wywierając w ten sposób działanie antydiuretyczne. Zmieniając objętość krążącego płynu, ADH reguluje ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. W wysokich stężeniach powoduje skurcz tętniczek prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi.

Oksytocyna stymuluje skurcze mięśni gładkich macicy i reguluje przebieg porodu, a także wpływa na wydzielanie mleka, zwiększając skurcze komórek mioepitelialnych w gruczołach sutkowych. Akt ssania odruchowo przyczynia się do uwalniania oksytocyny z neurohipofii i laktacji. U mężczyzn zapewnia odruchowy odruch nasieniowodu podczas wytrysku.

Epifiza

Epifiza, czyli szyszynka, znajduje się w regionie śródmózgowia i syntetyzuje hormon melatoniny, która jest pochodną aminokwasu tryptofanu. Wydzielanie tego hormonu zależy od pory dnia, a jego podwyższony poziom notowany jest w nocy. Melatonina bierze udział w regulacji biorytmu organizmu poprzez zmianę metabolizmu w odpowiedzi na zmiany długości dnia. Melatonina wpływa na metabolizm pigmentu, bierze udział w syntezie hormonów gonadotropowych w przysadce mózgowej i reguluje cykl seksualny u zwierząt. Jest uniwersalnym regulatorem biologicznych rytmów ciała. W młodym wieku ten hormon hamuje dojrzewanie zwierząt.

Ryc. Wpływ światła na produkcję hormonów szyszynki

Charakterystyka fizjologiczna melatoniny

  • Zawarte we wszystkich żywych organizmach od najprostszych eukariontów do ludzi
  • Jest to główny hormon epifizo- wania, którego większość (70%) wytwarzana jest w ciemności
  • Sekrecja zależy od oświetlenia: w ciągu dnia produkcja prekursora melatoniny, serotoniny, wzrasta, a wydzielanie melatoniny jest hamowane. Występuje wyraźny rytm okołodobowy wydzielania.
  • Poza epifizą jest wytwarzany w siatkówce i przewodzie pokarmowym, gdzie uczestniczy w regulacji parakrynnej
  • Hamuje wydzielanie hormonów adenohophii, szczególnie gonadotropin
  • Hamuje rozwój drugorzędnych cech płciowych
  • Uczestniczy w regulacji cykli seksualnych i zachowań seksualnych
  • Zmniejsza produkcję hormonów tarczycy, minerałów i glukokortykoidów, hormonów somatotropowych
  • U chłopców, na początku okresu dojrzewania, występuje ostry spadek poziomu melatoniny, który jest częścią złożonego sygnału, który wyzwala dojrzewanie.
  • Uczestniczy w regulacji poziomu estrogenów w różnych fazach cyklu menstruacyjnego u kobiet
  • Uczestniczy w regulacji biorytmów, w szczególności w regulacji rytmu sezonowego
  • Hamuje aktywność melanocytów w skórze, ale efekt ten jest głównie wyrażany u zwierząt, a u ludzi ma niewielki wpływ na pigmentację.
  • Wzrostowi produkcji melatoniny jesienią i zimą (skrócenie godzin dziennych) może towarzyszyć apatia, pogorszenie nastroju, uczucie utraty siły, spadek uwagi
  • Jest silnym przeciwutleniaczem, chroniąc mitochondrialny i jądrowy DNA przed uszkodzeniem, jest pułapką wolnych rodników, ma działanie przeciwnowotworowe
  • Bierze udział w procesach termoregulacji (z chłodzeniem)
  • Wpływa na funkcję transportu tlenu w krwi
  • Ma wpływ na układ NO-L-argininy

Grasica

Grasica lub grasica to sparowany narząd zrazikowy zlokalizowany w górnej części przedniej śródpiersia. Ten gruczoł wytwarza hormony peptydowe tymozynę, tyminę i T-aktywinę, które wpływają na tworzenie i dojrzewanie limfocytów T i B, tj. uczestniczyć w regulacji układu odpornościowego organizmu. Grasica zaczyna funkcjonować w okresie rozwoju prenatalnego, wykazuje maksymalną aktywność w okresie noworodkowym. Tymozyna ma działanie przeciwnowotworowe. Przy braku hormonów gruczołu grasicy zmniejsza się odporność organizmu.

Gruczoł grasicy osiąga maksymalny rozwój w młodym wieku zwierzęcia, po rozpoczęciu dojrzewania, jego rozwój ustaje i ulega zanikowi.

Tarczycy

Składa się z dwóch płatów umieszczonych na szyi po obu stronach tchawicy za chrząstką tarczycy. Wytwarza dwa rodzaje hormonów: hormony zawierające jod i tyrokalcytoninę.

Główną strukturalną i funkcjonalną jednostką tarczycy są pęcherzyki wypełnione koloidalną cieczą zawierającą białko tyreoglobuliny.

Charakterystyczną cechą komórek gruczołu tarczowego można uznać za zdolność do wchłaniania jodu, który następnie włącza się do składu hormonów produkowanych przez ten gruczoł, tyroksynę i trijodotyroninę. Kiedy wchodzą do krwi, wiążą się z białkami osocza krwi, które służą jako ich nosiciele, aw tkankach te kompleksy rozkładają się, uwalniając hormony. Niewielka część hormonów jest transportowana przez krew w stanie wolnym, zapewniając ich działanie pobudzające.

Hormony tarczycy przyczyniają się do wzmocnienia reakcji katabolicznych i metabolizmu energetycznego. W tym przypadku podstawowa przemiana materii znacząco wzrasta, a rozpad białek, tłuszczów i węglowodanów ulega przyspieszeniu. Hormony tarczycy regulują wzrost młodych.

W tarczycy, oprócz hormonów zawierających jod, syntetyzuje się tyrokalcytoninę. Miejscem jego powstawania są komórki znajdujące się między pęcherzykami tarczycy. Kalcytonina obniża poziom wapnia we krwi. Wynika to z faktu, że hamuje on funkcję osteoklastów, niszczy tkankę kostną i aktywuje funkcję osteoblastów, przyczyniając się do tworzenia tkanki kostnej i wchłaniania jonów wapnia z krwi. Produkcję tirsokalcytoniny reguluje poziom wapnia w osoczu krwi za pomocą mechanizmu sprzężenia zwrotnego. Wraz ze zmniejszeniem zawartości wapnia hamowanie wytwarzania tyyrokalcytoniny jest hamowane i vice versa.

Gruczoł tarczycy jest bogato zaopatrzony w nerwy aferentne i odprowadzające. Impulsy docierające do gruczołu dzięki współczulnym włóknom stymulują jego aktywność. Na powstawanie hormonów tarczycy wpływa układ podwzgórzowo-przysadkowy. Hormon tarczycy przysadki mózgowej powoduje wzrost syntezy hormonów w komórkach nabłonkowych gruczołu. Zwiększenie stężenia tyroksyny i trijodotyroniny, somatostatyny, glukokortykoidów zmniejsza wydzielanie tyreiberyny i TSH.

Patologia tarczycy może przejawiać się nadmiernym wydzielaniem hormonów (nadczynność tarczycy), któremu towarzyszy spadek masy ciała, tachykardia i wzrost podstawowej przemiany materii. W przypadku niedoczynności tarczycy w organizmie dorosłym rozwija się stan patologiczny - obrzęk śluzowaty. Zmniejsza to podstawową przemianę materii, obniża temperaturę ciała i aktywność ośrodkowego układu nerwowego. Niedoczynność tarczycy może rozwinąć się u zwierząt i ludzi żyjących na obszarach z brakiem jodu w glebie i wodzie. Ta choroba nazywana jest wolem endemicznym. Tarczyca w tej chorobie jest zwiększona, ale z powodu braku jodu syntetyzuje zredukowaną ilość hormonów, co objawia się niedoczynnością tarczycy.

Gruczoły przytarczyczne

Parathormon lub przytarczyca, gruczoły wydzielają parathormon, który reguluje metabolizm wapnia w organizmie i utrzymuje stałość jego poziomu we krwi zwierząt. Wzmacnia aktywność osteoklastów - komórek niszczących kości. W tym samym czasie jony wapnia są uwalniane ze składu kostnego i wchodzą do krwi.

Równocześnie z wapniem fosfor jest również wydalany do krwi, jednak pod wpływem parathormonu dochodzi do radykalnego wydalania fosforanów z moczem, co zmniejsza jego stężenie we krwi. Hormon parathormonu zwiększa również wchłanianie wapnia w jelicie i reabsorpcję jego jonów w kanalikach nerkowych, co również przyczynia się do zwiększenia stężenia tego pierwiastka we krwi.

Nadnercza

Składają się z korty i rdzenia, które wydzielają różne hormony o charakterze steroidowym.

W korze nadnerczy znajdują się obszary kłębuszkowe, snopowe i oczkowe. Minerokortykosteroidy syntetyzowane są w strefie kłębuszkowej; w puchkovoy - glukokortykoidy; hormony płciowe powstają w sieci. Dzięki strukturze chemicznej hormony kory nadnerczy są sterydami i powstają z cholesterolu.

Mineralokortykoidy obejmują aldosteron, deoksykortykosteron, 18-oksykortykosteron. Mineralocorticoids regulują metabolizm minerałów i wody. Aldosteron zwiększa wchłanianie zwrotne jonów sodu i jednocześnie zmniejsza reabsorpcję potasu w kanalikach nerkowych, a także zwiększa tworzenie się jonów wodorowych. Zwiększa to ciśnienie krwi i zmniejsza diurezę. Aldosteron wpływa również na reabsorpcję sodu w gruczołach ślinowych. Przy silnym poceniu przyczynia się do zachowania sodu w organizmie.

Glukokortykosteroidy - kortyzol, kortyzon, kortykosteron i 11-dehydrokortykosteron mają szerokie spektrum działania. Wzmacniają proces tworzenia glukozy z białek, syntezę glikogenu, stymulują rozkład białek i tłuszczów. Mają działanie przeciwzapalne, zmniejszając przepuszczalność naczyń włosowatych, zmniejszając obrzęk tkanek i hamując fagocytozę w ognisku zapalenia. Ponadto wzmacniają odporność komórkową i humoralną. Regulacja produkcji glukokortykoidów prowadzona jest przez hormony kortykoliberynę i ACTH.

Hormony nadnerczy - androgeny, estrogeny i progesteron mają ogromne znaczenie w rozwoju narządów rozrodczych u zwierząt w młodym wieku, kiedy gruczoły płciowe są jeszcze słabo rozwinięte. Hormony płciowe kory nadnerczy powodują rozwój drugorzędowych cech płciowych, mają działanie anaboliczne na organizm, regulują metabolizm białek.

W rdzeniu nadnerczy wytwarzane są hormony adrenaliny i norepinefryny, związane z katecholaminami. Hormony te są syntetyzowane z aminokwasów tyrozyny. Ich wszechstronne działanie jest podobne do sympatycznej stymulacji nerwowej.

Adrenalina wpływa na metabolizm węglowodanów, zwiększając glikogenolizę w wątrobie i mięśniach, prowadząc do wzrostu poziomu glukozy we krwi. Rozluźnia mięśnie oddechowe, rozszerzając w ten sposób światło oskrzeli i oskrzelików, zwiększa kurczliwość mięśnia sercowego i częstość akcji serca. Zwiększa ciśnienie krwi, ale ma działanie rozszerzające naczynia krwionośne w mózgu. Adrenalina zwiększa wydajność mięśni szkieletowych, hamuje pracę przewodu żołądkowo-jelitowego.

Norepinefryna uczestniczy w synaptycznej transmisji pobudzenia od zakończeń nerwowych do efektora, a także wpływa na procesy aktywacji neuronów ośrodkowego układu nerwowego.

Trzustka

Odnosi się do gruczołów o mieszanym typie wydzielania. Tkanka groniasta tego gruczołu wytwarza sok trzustkowy, który poprzez przewód wydalniczy jest wydzielany do jamy dwunastnicy.

Wydzielające hormony komórki trzustki znajdują się w wysepkach Langerhansa. Komórki te dzielą się na kilka typów: komórki A syntetyzują hormon glukagon; (3-komórki - insulina, 8 komórek - somatostatyna.

Insulina bierze udział w regulacji metabolizmu węglowodanów i obniża stężenie cukru we krwi, przyczyniając się do konwersji glukozy do glikogenu w wątrobie i mięśniach. Zwiększa przepuszczalność błon komórkowych do glukozy, co zapewnia penetrację glukozy do komórek. Insulina stymuluje syntezę białek z aminokwasów i wpływa na metabolizm tłuszczów. Zmniejszone wydzielanie insuliny prowadzi do cukrzycy, charakteryzującej się hiperglikemią, glukozurią i innymi objawami. Dlatego do potrzeb energetycznych w tej chorobie stosuje się tłuszcze i białka, co przyczynia się do gromadzenia ciał ketonowych i kwasicy.

Hepatocyty, miokardiocyty, miofibryle i adipocyty są głównymi komórkami docelowymi dla insuliny. Synteza insuliny jest wzmacniana pod wpływem przywspółczulnego wpływu, jak również z udziałem glukozy, ciał ketonowych, gastryny i sekretyny. Produkcja insuliny ulega depresji dzięki aktywacji układu współczulnego i działaniu hormonów epinefryny i norepinefryny.

Glukagon jest antagonistą insuliny i bierze udział w regulacji metabolizmu węglowodanów. Przyspiesza rozkład glikogenu w wątrobie do glukozy, co prowadzi do zwiększenia poziomu tego ostatniego we krwi. Ponadto glukagon pobudza rozkład tłuszczu w tkance tłuszczowej. Wydzielanie tego hormonu zwiększa się wraz ze stresem. Glukagon wraz z adrenaliną i glukokortykoidami przyczynia się do wzrostu stężenia metabolitów energetycznych (glukozy i kwasów tłuszczowych) we krwi.

Somostostatyna hamuje wydzielanie glukagonu i insuliny, hamuje procesy absorpcji w jelicie i hamuje aktywność pęcherzyka żółciowego.

Gonady

Należą do gruczołów o mieszanym typie wydzielania. Rozwój komórek rozrodczych zachodzi w nich, a hormony płciowe są syntetyzowane w celu regulacji funkcji rozrodczych i tworzenia drugorzędowych cech płciowych u mężczyzn i kobiet. Wszystkie hormony płciowe są sterydami i są syntetyzowane z cholesterolu.

W męskich gruczołach rozrodczych (jądrach) dochodzi do spermatogenezy i powstają męskie hormony płciowe - androgeny i inhibina.

Androgeny (testosteron, androsteron) powstają w śródmiąższowych komórkach jąder. Stymulują wzrost i rozwój narządów rozrodczych, drugorzędne cechy seksualne i manifestację odruchów seksualnych u mężczyzn. Hormony te są niezbędne do normalnego dojrzewania plemników. Główny męski testosteron jest syntetyzowany w komórkach Leydiga. W niewielkiej ilości tworzą się również androgeny w strefie siatkowatej kory nadnerczy u mężczyzn i kobiet. Przy braku androgenów powstają plemniki z różnymi zaburzeniami morfologicznymi. Męskie hormony płciowe wpływają na wymianę substancji w ciele. Stymulują syntezę białek w różnych tkankach, szczególnie w mięśniach, zmniejszają zawartość tłuszczu w organizmie, zwiększają podstawową przemianę materii. Androgeny wpływają na stan czynnościowy ośrodkowego układu nerwowego.

W niewielkiej ilości produkowane są androgeny u samic w pęcherzykach jajnikowych, biorą udział w embriogenezie i służą jako prekursory estrogenu.

Inhibina syntetyzuje się w komórkach Sertoliego w jądrach i bierze udział w spermatogenezie poprzez blokowanie wydzielania FSH z przysadki mózgowej.

W żeńskich gruczołach rozrodczych - jajnikach - powstają żeńskie komórki rozrodcze (komórki jajowe) i wydzielane są kobiece hormony rozrodcze (estrogeny). Głównymi żeńskimi hormonami płciowymi są estradiol, estron, estriol i progesteron. Estrogeny regulują rozwój pierwotnych i wtórnych żeńskich cech płciowych, stymulują wzrost jajowodów, macicy i pochwy oraz promują manifestację odruchów seksualnych u kobiet. Pod ich wpływem dochodzi do cyklicznych zmian w endometrium, zwiększa się ruchliwość macicy i zwiększa się jej wrażliwość na oksytocynę. Również estrogeny stymulują wzrost i rozwój gruczołów sutkowych. Są syntetyzowane w niewielkiej ilości w organizmie mężczyzn i uczestniczą w spermatogenezie.

Główną funkcją progesteronu, syntetyzowanego głównie w żółtym ciele jajników, jest przygotowanie endometrium do implantacji zarodka i utrzymanie prawidłowego przebiegu ciąży u samicy. Pod wpływem tego hormonu zmniejsza się kurczliwa aktywność macicy, a wrażliwość mięśni gładkich na działanie oksytocyny maleje.

Rozproszone komórki gruczołowe

Substancje biologicznie czynne o specyficzności działania są wytwarzane nie tylko przez komórki gruczołów dokrewnych, ale także przez wyspecjalizowane komórki znajdujące się w różnych narządach.

Duża grupa hormonów tkankowych syntetyzowana jest przez błonę śluzową przewodu pokarmowego: sekretynę, gastrynę, bombesynę, motilinę, cholecystokininę itp. Hormony te wpływają na tworzenie i wydzielanie soków trawiennych, a także na funkcję motoryczną przewodu pokarmowego.

Sekretina jest wytwarzana przez komórki błony śluzowej jelita cienkiego. Hormon ten zwiększa tworzenie i wydzielanie żółci i hamuje działanie gastryny na wydzielanie żołądkowe.

Gastryna jest wydzielana przez komórki żołądka, dwunastnicy i trzustki. Stymuluje wydzielanie kwasu solnego (chlorowodorowego), aktywuje motorykę żołądka i wydzielanie insuliny.

Cholecystokinina jest wytwarzana w górnej części jelita cienkiego i zwiększa wydzielanie soku trzustkowego, zwiększa ruchliwość pęcherzyka żółciowego, stymuluje produkcję insuliny.

Nerki, wraz z funkcją wydalniczą i regulacją metabolizmu wody i soli, mają także funkcję endokrynną. Syntetyzują i wydzielają w krwi renina, kalcytriol, erytropoetynę.

Erytropoetyna jest hormonem peptydowym i jest glikoproteiną. Jest syntetyzowany w nerkach, wątrobie i innych tkankach.

Mechanizm jego działania wiąże się z aktywacją różnicowania komórek w erytrocyty. Produkcja tego hormonu jest aktywowana przez hormony tarczycy, glukokortykoidy, katecholaminy.

W wielu narządach i tkankach powstają hormony tkankowe, które biorą udział w regulacji miejscowego krążenia krwi. Tak więc, histamina rozszerza naczynia krwionośne, a serotonina ma działanie zwężające naczynia. Histamina powstaje z aminokwasów histydyny i znajduje się w dużych ilościach w komórkach tucznych tkanki łącznej wielu narządów. Ma kilka efektów fizjologicznych:

  • rozszerza tętniczki i naczynia włosowate, powodując obniżenie ciśnienia krwi;
  • zwiększa przepuszczalność naczyń włosowatych, co prowadzi do uwolnienia z nich płynu i powoduje obniżenie ciśnienia krwi;
  • stymuluje wydzielanie śliny i gruczołów żołądkowych;
  • uczestniczy w natychmiastowych reakcjach alergicznych typu.

Serotonina powstaje z aminokwasu tryptofanu i jest syntetyzowana w komórkach przewodu żołądkowo-jelitowego, a także w komórkach oskrzeli, mózgu, wątroby, nerek i grasicy. Może powodować szereg efektów fizjologicznych:

  • wykazuje działanie zwężające naczynia w miejscu rozpadu płytek;
  • stymuluje skurcz mięśni gładkich oskrzeli i przewodu żołądkowo-jelitowego;
  • odgrywa ważną rolę w aktywności ośrodkowego układu nerwowego jako układ serotonergiczny, w tym w mechanizmach snu, emocjach i zachowaniu.

W regulacji funkcji fizjologicznych istotną rolę przypisuje się prostaglandynom - dużej grupie substancji powstających w wielu tkankach organizmu z nienasyconych kwasów tłuszczowych. Prostaglandyny odkryto w 1949 roku w płynie nasiennym i dlatego otrzymały tę nazwę. Później prostaglandyny znaleziono w wielu innych tkankach zwierzęcych i ludzkich. Obecnie znane 16 rodzajów prostaglandyn. Wszystkie są utworzone z kwasu arachidonowego.

Prostaglandyny to grupa fizjologicznie aktywnych substancji, pochodnych cyklicznych nienasyconych kwasów tłuszczowych, produkowanych w większości tkanek ciała i mających zróżnicowany efekt.

Różne rodzaje prostaglandyn biorą udział w regulacji wydzielania soku trawiennego, zwiększają kurczliwość mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych, zwiększają wydalanie wody i sodu w moczu, a ciałko żółte przestaje działać w jajniku. Wszystkie prostaglandyny są szybko niszczone we krwi (po 20-30 s).

Ogólna charakterystyka prostaglandyn

  • Zsyntetyzowane wszędzie, około 1 mg / dzień. Nie tworzy się w limfocytach
  • Niezbędne wielonienasycone kwasy tłuszczowe (arachidonowe, linolowe, linolenowe itp.) Są niezbędne do syntezy.
  • Miej krótki okres półtrwania
  • Przejdź przez błonę komórkową z udziałem określonego białka - transportera prostaglandyn
  • Mają głównie działanie wewnątrzkomórkowe i lokalne (autokrynne i parakrynne).

Dodatkowe Artykuły O Tarczycy

Pytanie: biorąc L-tyroksynę?Powiedz mi proszę, czy to jest właściwe, aby anulować lek dokładnie na 4 dni?
Właśnie skonsultowałem się z innym specjalistą, który doradził mi, żebym przestał brać L-tyroksynę przez 2-3 tygodnie?

Często można znaleźć reklamy lub artykuły w Internecie o nazwach takich jak "Badanie krwi na hormony tarczycy - T3, T4, TTG, TPO". Takie nazwy wskazują na niekompetencję autorów i osób umieszczających podobne reklamy w problemach endokrynologicznych.

Nowoczesny rynek produktów medycznych jest szeroki i różnorodny. Konsumentom oferowane są leki pochodzenia syntetycznego, ziołowe i hormonalne.